Trong năm 2025, việc thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) trên địa bàn tỉnh Điện Biên luôn nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng Việt Nam, UBND tỉnh, Hội đồng quản lý Quỹ, Sở Nông nghiệp và Môi trường, sự phối hợp của cấp ủy, chính quyền địa phương và các đơn vị liên quan trong toàn tỉnh. Chính sách chi trả DVMTR cũng đã nhận được sự đồng thuận, hưởng ứng nhiệt tình của nhân dân trong tỉnh vì mang lại nguồn thu nhập, góp phần cải thiện đời sống cho người dân.

Các bảng nội quy, tuyên truyền, biển cấm chặt phá rừng được cắm tại khắp các địa phương trong tỉnh giúp công tác quản lý bảo vệ rừng tốt hơn.

Chính sách chi trả DVMTR là một trong những giải pháp tài chính bền vững, góp phần giảm gánh nặng ngân sách nhà nước, đồng thời tạo sinh kế ổn định cho người dân gắn bó với rừng. Theo đó, các đơn vị sử dụng DVMTR như nhà máy thủy điện, cơ sở sản xuất nước sạch, khu du lịch sinh thái… sẽ chi trả kinh phí cho chủ rừng, hộ gia đình và cộng đồng tham gia bảo vệ, phát triển rừng. Nguồn thu này đã góp phần nâng cao đời sống người dân, tăng thu nhập cho chủ rừng, đồng thời hạn chế tình trạng khai thác rừng trái phép, đốt nương làm rẫy. Chính sách chi trả DVMTR không chỉ mang lại lợi ích kinh tế thiết thực mà còn giúp cộng đồng nâng cao ý thức, trách nhiệm trong bảo vệ và phát triển rừng, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Điện Biên (gọi tắt là Quỹ tỉnh) là đơn vị sự nghiệp công lập, trực thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường, có chức năng tham mưu và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ về chính sách chi trả DVMTR trên địa bàn tỉnh. Nhằm nâng cao hơn nữa nhận thức, trách nhiệm, sự quan tâm của các cấp, các ngành, người dân, trong năm 2025, Quỹ tỉnh đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền bằng nhiều hình thức đa dạng, phong phú. Cụ thể, đã ký kết 10 hợp đồng với các cơ quan tạp chí, báo, đài trung ương và địa phương, phối hợp thực hiện 24 phóng sự, 32 tin, 58 bài về chi trả DVMTR. Quản lý, vận hành trang thông tin điện tử tổng hợp và các trang mạng xã hội của Quỹ tỉnh; xuất bản 64 tin, 14 bài đăng trên trang TTĐT và các trang mạng xã hội với nội dung đa dạng, phản ánh các hoạt động của Quỹ, chính sách chi trả DVMTR, công tác bảo vệ và phát triển rừng; cấp phát sản phẩm truyền thông gồm 237 sổ tay, 170 bìa đựng hồ sơ, 146 mũ lưỡi trai, 114 thùng phân loại rác, 140 túi đeo chéo, 51 bình giữ nhiệt; 5.000 lịch tờ, 1.000 quyển lịch để bàn 2026…

Đặc biệt, Quỹ đã tổ chức 2 cuộc thi vẽ tranh chủ đề “Chung tay bảo vệ rừng và môi trường vì tương lai xanh” cho học sinh các Trường THCS trên địa bàn xã Na Sang và xã Tuần Giáo. Thông qua cuộc thi nhằm tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho học sinh về ý nghĩa, vai trò của rừng và môi trường đối với cuộc sống, nhằm lan toả chính chính sách chi trả DVMTR đến mọi đối tượng. Giáo dục các em học sinh có tình yêu thiên nhiên, trách nhiệm bảo vệ rừng và môi trường, các giá trị đa dạng sinh học, tạo sự ảnh hưởng tích cực trong suy nghĩ và chuyển biến thành hành động lan toả đến bạn bè, người thân của các em cùng “Chung tay bảo vệ rừng và môi trường vì tương lai xanh”.

Quỹ BVPTR tỉnh tổ chức cuộc thi vẽ tranh chủ đề “Chung tay bảo vệ rừng và môi trường vì tương lai xanh” cho học sinh các Trường THCS trên địa bàn xã Na Sang.

Thực hiện thu, chi tiền DVMTR trên địa bàn tỉnh, tính đến giữa tháng 11/2025, tổng thu là 165,169 tỷ đồng (đạt 60% kế hoạch), trong đó nguồn trung ương điều phối đạt 55% kế hoạch, thu nội tỉnh đạt 101% kế hoạch. Tổng chi là 226,727 tỷ đồng; thanh toán tiền DVMTR năm 2024 đạt 104% so với kế hoạch, đạt 98,4% nguồn phải giải ngân; tạm ứng tiền DVMTR năm 2025 đạt 35% so với kế hoạch; chi nguồn DVMTR không xác định được đối tượng chi từ năm 2011 - 2014 đạt 53% tổng kinh phí phải giải ngân. Dự ước đến hết năm 2025, tổng thu tiền DVMTR trên địa bàn tỉnh là 275,949 tỷ đồng; tổng chi 293,376 tỷ đồng; thanh toán tiền DVMTR năm 2024 đạt 104% so với kế hoạch; tạm ứng tiền DVMTR năm 2025 đạt 83% so với kế hoạch; Chi nguồn DVMTR không xác định được đối tượng chi từ năm 2011-2014, chi hỗ trợ trồng cây phân tán đạt 100% tổng kinh phí phải giải ngân. Đối với trồng rừng thay thế, tính giữa tháng 11/2025, tổng thu là 18,748 tỷ đồng, tổng chi 2,017 tỷ đồng.

Việc kiểm tra, rà soát xác định diện tích rừng cung ứng DVMTR năm 2024 đã được Quỹ tỉnh hoàn thành. Tổng diện tích rừng cung ứng DVMTR chưa quy đổi năm 2024 là 412.109,47 ha, trong đó đã giao 316.637,43 ha; chưa giao 95.472,04 ha; Tổng diện tích rừng đủ điều kiện chi trả (quy đổi hệ số K) là 265.494,41ha. Quỹ tỉnh đã phối hợp với Hạt Kiểm lâm, UBND xã, phường và các chủ rừng thống nhất, kiểm tra một số diện tích rừng ngoài thực địa đối với diện tích còn nghi ngờ, chưa đủ điều kiện tạm ứng tiền năm 2025 đối với lưu vực Sông Đà. Tổng diện tích chủ rừng đăng ký đăng ký tạm ứng tiền DVMTR năm 2025 là 164.214,95 ha.

Quỹ đã thanh toán tiền DVMTR năm 2024 là 165,720 tỷ nghìn đồng cho 6.626 chủ rừng (đạt 98,4% tổng số tiền phải giải ngân); thanh toán tiền DVMTR các năm trước 4,807 tỷ đồng cho 435 chủ rừng; đã tạm ứng tiền DVMTR năm 2025 là 31,749 tỷ đồng cho 152 chủ rừng, dự kiến hoàn thành việc tạm ứng cho chủ rừng lưu vực Sông Đà, trước ngày 20/12/2025 với số tiền 75 tỷ đồng. Việc xác định lưu vực và diện tích rừng nằm trong lưu vực các nhà máy nước: Mường Nhé, Nậm Pồ, Mường Ảng, tỉnh Điện Biên đã hoàn thành và được UBND tỉnh đã ban hành Quyết định phê duyệt vào ngày 28/8/2025.

Nhằm nâng cao chất lượng công tác chi trả DVMTR, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong công tác bảo vệ và phát triển rừng, năm 2025, Quỹ tỉnh tổ chức đã 19 lớp tập huấn chuyên môn gồm: tập huấn, bồi dưỡng kiến thức về xây dựng phương án quản lý rừng bền vững và xây dựng quy chế quản lý, sử dụng tiền DVMTR tại 5 huyện, thị xã, thành phố (cũ), với tổng 309 người tham gia; tập huấn nâng cao năng lực cho chủ rừng là cộng đồng thôn, bản, thực hiện chi trả DVMTR trên địa bàn 2 huyện (cũ) với tổng 284 học viên tham gia; tập huấn về kỹ thuật đo đếm, tính toán xác định trữ lượng các-bon rừng; Ứng dụng AI, Chat GPT trong công tác bảo vệ và phát triển rừng; Nâng cao kỹ thuật chụp, xử lý ảnh Flycam và giải đoán ảnh vệ tinh trong việc rà soát, xác định diện tích rừng cung ứng DVMTR, cho người lao động Ban điều hành Quỹ và các đơn vị liên quan, với hơn 90 lượt người tham gia.

Ngoài ra, Quỹ đã tổ chức 5 cuộc kiểm tra, giám sát việc chi trả DVMTR, trồng rừng thay thế tại các địa phương trong tỉnh. Qua kiểm tra, giám sát, đa số các chủ rừng đã thực hiện việc quản lý, sử dụng tiền DVMTR theo đúng quy định; tiền DVMTR của chủ rừng chủ yếu chi cho các hộ gia đình trong bản để nâng cao đời sống và trích một phần chi công tuần tra, bảo vệ phát triển rừng. Các đơn vị trồng cây phân tán, trồng rừng thay thế đã thực hiện theo quyết định phê duyệt. Quá trình kiểm tra, giám sát, đoàn công tác nắm bắt được những khó khăn, vướng mắc từ đó đề xuất phương án, giải pháp cụ thể khắc phục nhằm thực hiện tốt chính sách chi trả DVMTR.

Để giảm bớt những khó khăn, rủi ro, đồng thời đảm bảo tính công khai minh bạch trong quá trình chi trả tiền DVMTR cho người dân tham gia bảo vệ rừng, công tác mở tài khoản và chi trả tiền DVMTR qua tài khoản ngân hàng, giao dịch thanh toán điện tử được đẩy mạnh. Trong năm 2025, Quỹ đã phối hợp với các Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội, chính quyền địa phương và các đơn vị có liên quan tổ chức 7 đợt tuyên truyền, hướng dẫn, hỗ trợ chủ rừng hoàn thiện các thủ tục và mở tài khoản tại cơ sở cho 2.407 chủ rừng. Tính đến hết tháng 10/2025 đã mở tài khoản cho 7.087/7.540 chủ rừng (đạt 93%), hiện còn 453 chủ rừng chưa mở tài khoản do nhiều nguyên nhân (chủ rừng mới được bàn giao hồ sơ giao đất, giao rừng về Quỹ; chủ rừng đã chết, chưa hoàn thiện thủ tục thừa kế; chủ rừng có diện tích rừng nhỏ lẻ, số tiền DVMTR được chi trả hằng năm không đáng kể…). Đã thanh toán tiền DVMTR năm 2024 qua tài khoản Ngân hàng, giao dịch thanh toán điện tử cho 6.626 chủ rừng với số tiền 165,720 tỷ đồng.

Có thể thấy, từ việc đẩy mạnh triển khai, thực hiện công tác tuyên truyền về chính sách chi trả DVMTR và các hoạt động chuyên môn của Quỹ tỉnh đã tác động tích cực đến nhận thức và hành động của các tầng lớp nhân dân về chính sách chi trả DVMTR cũng như trong công tác BVPTR. Nhờ nắm vững và hiểu về chính sách, nhiều chủ rừng có nhiều giải pháp linh hoạt để thực hiện quản lý, bảo vệ rừng và sử dụng tiền DVMTR hiệu quả, giúp các chủ rừng, đặc biệt là chủ rừng ở khu vực biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số có thêm nguồn lực quan trọng cải thiện sinh kế, nâng cao đời sống, yên tâm gắn bó với rừng.