Thực hiện Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025, bộ máy chính quyền địa phương đã được tổ chức lại theo mô hình hai cấp (tỉnh và xã) thay cho ba cấp trước đây. Việc thay đổi này kéo theo sự điều chỉnh căn bản về thẩm quyền, nhiệm vụ và thủ tục hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp và kiểm lâm.

So với các văn bản hướng dẫn trước, điểm mới nổi bật là cấp xã được trao quyền nhiều hơn trong quản lý rừng tại cơ sở, từ việc giao, cho thuê, thu hồi rừng; phê duyệt phương án khai thác, quản lý rừng bền vững; xác nhận thiệt hại rừng và quản lý hồ sơ rừng. Trong khi đó, cấp tỉnh tiếp tục giữ vai trò chủ trì, quyết định các chủ trương, phê duyệt dự án lớn, quản lý quỹ và công bố hiện trạng rừng toàn tỉnh.

Các quy định mới tại Nghị định số 131/2025/NĐ-CP, Nghị định số 136/2025/NĐ-CP và các Thông tư của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã làm rõ phạm vi trách nhiệm từng cấp, tạo cơ chế phân quyền, phân cấp minh bạch, thống nhất, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về lâm nghiệp và kiểm lâm.

Việc ban hành Sổ tay hướng dẫn thẩm quyền, nhiệm vụ và thủ tục hành chính là tài liệu quan trọng, hỗ trợ chính quyền các cấp, cán bộ, công chức và người dân thực hiện đúng quy định pháp luật, tăng cường sự chủ động ở cơ sở, đồng thời bảo đảm sự chỉ đạo thống nhất từ tỉnh đến xã trong công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng bền vững.