Tỉnh Điện Biên là một trong những địa phương có diện tích rừng lớn trong khu vực Tây Bắc, đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ môi trường, điều hòa khí hậu và phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, quá trình phát triển hạ tầng, thủy điện, tái định cư… đồng nghĩa với việc phải chuyển đổi mục đích sử dụng rừng. Để bù đắp diện tích rừng đã mất, công tác trồng rừng thay thế đã và đang được triển khai quyết liệt nhằm khôi phục và phát triển rừng bền vững.

Từ năm 2015 đến nay tỉnh Điện Biên đã thực hiện 60 dự án chuyển đổi mục đích sử dụng rừng, chủ yếu trong các lĩnh vực thủy lợi, thủy điện, giao thông và tái định cư với tổng diện tích rừng phải chuyển đổi mục đích sử dụng là 772,2 ha. Đến nay, tỉnh Điện Biên đã trồng được 934,5 ha rừng trồng thay thế trên tổng số 965,5 ha theo kế hoạch của 53 dự án trong tổng số 60 dự án có chuyển đổi mục đích sử dụng rừng. Trong đó diện tích rừng đã trồng (hết giai đoạn đầu tư) là 382,5 ha; diện tích chăm sóc là 432,4 ha và 119,6 ha diện tích bảo vệ. Đây là kết quả tích cực, thể hiện sự nỗ lực của các đơn vị, cấp chính quyền địa phương và người dân trong việc phục hồi hệ sinh thái rừng.

Thực hiện Thông tư số 25/2022/TT-BNNPTNT ngày 30/12/2022 của Bộ Nông nghiệp và PTNT Quy định về trồng rừng thay thế khi chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng đóng vai trò quan trọng trong việc triển khai thực hiện. Quỹ có nhiệm vụ tiếp nhận, giải ngân tiền trồng rừng thay thế do các chủ dự án nộp và phối hợp với các cơ quan chức năng kiểm tra, giám sát việc sử dụng nguồn kinh phí từ các chủ đầu tư, đảm bảo sử dụng đúng mục đích và hiệu quả, quá trình trồng rừng đảm bảo triển khai đúng tiến độ và đạt chất lượng theo yêu cầu. Trên cơ sở Quyết định phê duyệt phương án nộp tiền trồng rừng thay thế của UBND tỉnh Điện Biên, từ năm 2015 các chủ đầu tư dự án đã nộp tiền về Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng số tiền 97,7 tỷ đồng để thực hiện 60 dự án trồng rừng thay thế. Tính đến nay, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng đã giải ngân 64,5 tỷ đồng để triển khai thực hiện các dự án trồng rừng thay thế, góp phần phục hồi diện tích rừng bị chuyển đổi, đảm bảo phát triển bền vững tài nguyên rừng của tỉnh.

Kiểm tra việc thực hiện các hạng mục trồng rừng thay thế năm thứ nhất (2024) của Ban Quản lý khu dự trữ thiên nhiên Mường Nhé.

Trong quá trình thực hiện, căn cứ Quyết định phê duyệt Kế hoạch trồng, chăm sóc và phân bố kinh phí để thực hiện trồng rừng thay thế diện tích rừng chuyển sang mục đích sử dụng khác của UBND tỉnh và Quyết định phê duyệt hồ sơ thiết kế kỹ thuật, dự toán trồng, chăm sóc rừng trồng thay thế diện tích rừng chuyển sang mục đích sử dụng khác của Sở Nông nghiệp và PTNT; Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng đã thường xuyên chủ trì, phối hợp tổ chức kiểm tra, giám sát, đánh giá chất lượng rừng trồng thay thế trước khi giải ngân. Đến nay, Quỹ đã tổ chức 22 cuộc kiểm tra, giám sát việc trồng và chăm sóc, bảo vệ rừng trồng thay thế. Qua kiểm tra, kết quả cho thấy chủ đầu tư các dự án trồng rừng thay thế cơ bản đã thực hiện các biện pháp kỹ thuật lâm sinh trồng rừng, chăm sóc, bảo vệ diện tích rừng trồng theo hồ sơ thiết kế được phê duyệt. Tổ chức trồng đúng vị trí, diện tích, loài cây, công tác chăm sóc, quản lý bảo vệ cơ bản đảm bảo theo quy định; việc chi tiêu đúng quy định và sử dụng nguồn kinh phí minh bạch. Đồng thời, trong quá trình kiểm tra, giám sát, những vấn đề còn tồn tại, hạn chế đã được Quỹ đưa ra và yêu cầu các chủ đầu tư khắc phục ngay.

Quỹ chủ trì, phối hợp với đơn vị chủ đầu tư kiểm tra diện tích rừng trồng thay thế năm thứ tư (2024) của Ban Quản lý rừng phòng hộ huyện Tuần Giáo.

Ngày 12/12/2024 Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã ban hành Thông tư số 24/2024/TT về sửa đổi, bổ sung một số điều của các thông tư trong lĩnh vực Lâm nghiệp; nhằm nâng cao hiệu quả công tác trồng rừng thay thế, đơn giá trồng rừng thay thế phù hợp với điều kiện thực tế của tỉnh và các quy định tại Thông tư, ngày 17/12/2024 UBND tỉnh Điện Biên đã ban hành Quyết định số 2287/QĐ-UBND phê duyệt đơn giá trồng rừng thay thế là 141.730.000 đồng/ha, giúp đảm bảo nguồn kinh phí cần thiết để triển khai trồng rừng. Cũng theo quy định tại Thông tư Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng phải thực hiện kiểm soát chi tiền trồng rừng thay thế; hiện nay Quỹ đang tham mưu giúp Sở Nông nghiệp và Môi trường dự thảo Hướng dẫn trình tự kiểm tra, giám sát và kiểm soát thanh toán các khoản chi trồng rừng thay thế diện tích rừng chuyển sang mục đích sử dụng khác do các dự án nộp tiền vào Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng trên địa bàn tỉnh Điện Biên. Trong đó: Căn cứ báo cáo kết quả nghiệm thu khối lượng trồng, chăm sóc, bảo vệ rừng trồng thay thế của đơn vị chủ đầu tư thực hiện dự án; Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tham mưu cho Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức kiểm tra, đánh giá khối lượng, chất lượng thực hiện trồng rừng thay thế của các chủ đầu tư và thực hiện kiểm soát chi tiền trồng rừng thay thế trên cơ sở hồ sơ nghiệm thu, thanh quyết toán của chủ đầu tư.

Ông Trần Xuân Tâm - Phó Giám đốc Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng đánh giá cao công tác thực hiện trồng rừng thay thế của các chủ đầu tư. Để đảm bảo diện tích theo kế hoạch phân bổ của UBND tỉnh, các chủ đầu tư có trách nhiệm hoàn thiện thủ tục để tổ chức triển khai trồng rừng thay thế theo quy định. Tổ chức thực hiện các hạng mục trồng, chăm sóc, bảo vệ diện tích rừng trồng thay thế đảm bảo theo hồ sơ thiết kế được phê duyệt và các quy định hiện hành. Thực hiện nghiệm thu và báo cáo kết quả nghiệm thu khối lượng, chất lượng đối với diện tích rừng trồng thay thế do chủ đầu tư thực hiện dự án từ nguồn vốn nộp tiền vào Quỹ bảo vệ và phát triển rừng. Chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật, Ủy ban nhân dân tỉnh về kết quả thực hiện trồng, kết quả kiểm tra, nghiệm thu diện tích rừng trồng thay thế và tính đầy đủ chính xác, hợp lệ của toàn bộ hồ sơ số liệu diện tích rừng trồng thay thế mà chủ đầu tư thực hiện.