Trong bối cảnh năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026 có nhiều biến động lịch sử do sắp xếp tổ chức bộ máy, triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp và điều chỉnh cơ chế quản lý; Cụm thi đua Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng các tỉnh Tây Bắc đã phát huy tinh thần chủ động, linh hoạt, bảo đảm hoạt động chi trả dịch vụ môi trường rừng được triển khai thông suốt, hiệu quả; đồng thời tạo dấu ấn rõ nét trong chuyển đổi số, đa dạng hóa nguồn thu và đổi mới phương thức quản lý, điều hành.

Năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026 là giai đoạn có nhiều thay đổi đối với Cụm thi đua Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng các tỉnh Tây Bắc khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, kiện toàn tổ chức theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Trong bối cảnh ba Quỹ cấp tỉnh (Lào Cai, Phú Thọ, Tuyên Quang) sau hợp nhất, bộ máy tổ chức và hệ thống dữ liệu có nhiều điều chỉnh, các đơn vị trong Cụm đã phát huy tinh thần đoàn kết, chủ động thích ứng, đổi mới phương thức quản lý, bảo đảm chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng được triển khai thông suốt, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả hoạt động, mở rộng nguồn thu và góp phần thúc đẩy quản lý, bảo vệ rừng bền vững.

Cụm thi đua Tây Bắc quản lý hơn 3,72 triệu ha rừng, trong đó có trên 2,66 triệu ha rừng cung ứng DVMTR.

Hiện nay, Cụm thi đua quản lý hơn 3,72 triệu ha rừng, trong đó có trên 2,66 triệu ha rừng cung ứng DVMTR, với hơn 150 nghìn chủ rừng, cộng đồng dân cư, tổ chức và chính quyền cơ sở được hưởng lợi từ chính sách. Quy mô này cho thấy vai trò đặc biệt quan trọng của Cụm trong bảo vệ các lưu vực đầu nguồn, duy trì an ninh nguồn nước và phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững của khu vực Tây Bắc. Việc duy trì ổn định hoạt động của hệ thống Quỹ trong bối cảnh bộ máy liên tục được sắp xếp, hợp nhất là minh chứng rõ nét cho năng lực điều hành và khả năng thích ứng của các đơn vị trong Cụm.

Điểm đáng ghi nhận nhất là mặc dù ba Quỹ cấp tỉnh thực hiện hợp nhất sau sắp xếp đơn vị hành chính, khối lượng công việc tăng lên trong khi nhiều quy trình phải điều chỉnh, các Quỹ vẫn không để gián đoạn việc thực hiện chính sách DVMTR. Từ công tác tham mưu, ký kết hợp đồng ủy thác, quản lý nguồn thu, xác định diện tích rừng đến tổ chức chi trả đều được duy trì thông suốt. Điều này cho thấy sự chủ động của từng địa phương trong kiện toàn tổ chức, phân công nhiệm vụ và nhanh chóng ổn định hoạt động sau sáp nhập.

Trong bức tranh chung đó, chính sách chi trả DVMTR tiếp tục phát huy hiệu quả là một công cụ kinh tế bền vững cho ngành Lâm nghiệp. Năm 2025, tổng nguồn thu DVMTR của toàn Cụm đạt gần 1.670 tỷ đồng, tổng chi trả đạt trên 1.531 tỷ đồng; riêng 6 tháng đầu năm 2026, nguồn thu tiếp tục đạt gần 488 tỷ đồng, tạo nguồn lực ổn định để duy trì công tác quản lý, bảo vệ rừng và cải thiện sinh kế cho người dân miền núi. Quan trọng hơn, công tác chi trả ngày càng công khai, minh bạch, tỷ lệ giải ngân cao, đồng thời chuyển mạnh sang hình thức thanh toán không dùng tiền mặt, góp phần hiện đại hóa quy trình quản lý và giảm đáng kể chi phí tổ chức thực hiện. Nhờ đó, chính sách DVMTR tiếp tục trở thành nguồn lực tài chính bền vững, tạo động lực để người dân và cộng đồng gắn bó hơn với công tác quản lý, bảo vệ rừng.

Nếu trước đây hoạt động của các Quỹ chủ yếu tập trung vào quản lý nguồn thu và tổ chức chi trả thì giai đoạn này đã xuất hiện nhiều dấu ấn đổi mới. Các địa phương không chỉ duy trì nguồn thu truyền thống từ thủy điện mà còn chủ động mở rộng đối tượng chi trả theo quy định mới của Chính phủ. Đặc biệt, Phú Thọ là địa phương đầu tiên trong Cụm triển khai thu DVMTR đối với hoạt động kinh doanh sân golf, mở ra hướng tiếp cận mới trong khai thác các giá trị dịch vụ hệ sinh thái rừng. Đây là bước chuyển cho thấy tư duy quản lý đang thay đổi, giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn thu từ thủy điện.

Một điểm sáng khác là quá trình chuyển đổi số diễn ra ngày càng mạnh mẽ. Thay vì chỉ quản lý theo phương pháp truyền thống, nhiều Quỹ đã ứng dụng đồng thời hệ thống thông tin địa lý (GIS), ảnh viễn thám, Flycam, GPS, phần mềm GeoPFES và từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào quản lý dữ liệu rừng, xác định diện tích cung ứng DVMTR và giám sát hiện trạng rừng. Những công nghệ này không chỉ giúp nâng cao độ chính xác của dữ liệu mà còn rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, tăng hiệu quả kiểm tra, giám sát và tạo nền tảng cho xây dựng cơ sở dữ liệu số dùng chung trong toàn Cụm.

Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Điện Biên tổ chức tập huấn ứng dụng AI, ChatGPT trong công tác bảo vệ và phát triển rừng.

Cùng với đổi mới trong quản trị, công tác tuyên truyền cũng có nhiều chuyển biến tích cực. Các Quỹ đã chuyển từ phương thức truyền thông đơn thuần sang kết hợp giữa truyền thông trực tiếp với nền tảng số, mạng xã hội, báo chí, truyền hình và các sản phẩm truyền thông trực quan. Nhiều địa phương còn tổ chức các lớp tập huấn về AI, ChatGPT, Flycam, công nghệ số phục vụ quản lý rừng; xây dựng các mô hình tuyên truyền gần gũi với cộng đồng, góp phần đưa chính sách DVMTR đến gần hơn với người dân và chủ rừng. Đây là cách làm mới, thể hiện sự năng động và tinh thần đổi mới sáng tạo của các Quỹ trong giai đoạn chuyển đổi số.

Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Điện Biên tổ chức lớp tập huấn Flycam phục vụ công tác rà soát, xác định diện tích rừng.

Nhìn tổng thể, những kết quả đạt được trong năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy Cụm thi đua Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng các tỉnh Tây Bắc không chỉ hoàn thành nhiệm vụ trong điều kiện nhiều biến động mà còn tạo ra những bước chuyển tích cực về phương thức quản lý, điều hành. Từ việc duy trì ổn định nguồn lực tài chính cho bảo vệ rừng, mở rộng nguồn thu, đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt đến ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, các Quỹ đang từng bước chuyển mình theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại và minh bạch hơn.

Những kết quả đạt được trong năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026 không chỉ khẳng định bản lĩnh, tinh thần chủ động thích ứng của Cụm thi đua Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng các tỉnh Tây Bắc trước những biến động về tổ chức và cơ chế quản lý, mà còn tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới. Trong đó, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và tăng cường liên kết vùng sẽ tiếp tục là những động lực quan trọng để chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng phát huy hiệu quả ngày càng bền vững, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển lâm nghiệp xanh tại khu vực Tây Bắc và cả nước.

Lãnh đạo Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng các tỉnh Tây Bắc ký giao ước thi đua.

Trên nền tảng đó, năm 2026, Cụm thi đua tiếp tục hướng tới nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách DVMTR với các mục tiêu trọng tâm: giảm tỷ lệ nợ đọng tiền DVMTR xuống dưới 10%; công tác chi trả hoàn thành trước ngày 31/5 tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt qua trung gian trên 95%; hoàn thành xác định diện tích rừng đủ điều kiện chi trả trước ngày 15/3; 100% cán bộ, người lao động hoàn thành nhiệm vụ trong đó có từ 80% trở lên đạt danh hiệu hoàn thành tốt và hoàn thành xuất sắc. Đến hết năm 2026, tiếp tục đổi mới toàn diện phương thức quản lý, lấy chuyển đổi số làm động lực và lấy hiệu quả chính sách DVMTR làm trung tâm.