Những năm gần đây, để chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) tiếp tục phát huy hiệu quả và khẳng định vai trò quan trọng trong công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng có cung ứng, gắn với đời sống người dân vùng rừng; Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng đã không ngừng triển khai nhiều giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả công tác chi trả DVMTR trên địa bàn tỉnh.
Năm 2026, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Điện Biên tiếp tục triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả, chất lượng công tác chi trả DVMTR. So với các năm trước, nhiều nội dung đã có chuyển biến rõ nét về tiến độ, tính minh bạch và hiệu quả quản lý, cũng như chi trả tiền DVMTR.
Hoàn thiện dữ liệu nền, nâng cao độ chính xác trong chi trả: Nếu như các năm trước việc cập nhật dữ liệu chi trả chủ yếu thực hiện thông qua rà soát thủ công, đối chiếu hồ sơ giấy thì sang chi trả tiền của năm 2025, Quỹ đã đẩy mạnh số hóa dữ liệu, hoàn thiện bản đồ chi trả DVMTR trên phạm vi toàn tỉnh. Đến nay, trên diện tích 334.420,46 ha rừng cung ứng DVMTR đã được rà soát, cập nhật và chuẩn hóa dữ liệu trên hệ thống bản đồ số, tăng hơn 18.000 ha được chuẩn hóa thông tin so với năm 2024. Việc ứng dụng công nghệ GIS, phần mềm chuyên ngành và ảnh vệ tinh giúp giảm đáng kể sai sót trong xác định diện tích chi trả, đồng thời rút ngắn thời gian tổng hợp dữ liệu từ nhiều tuần xuống còn vài ngày. Đặc biệt, các diện tích có nguy cơ chồng lấn, sai khác hiện trạng được phát hiện sớm thông qua ứng dụng ảnh vệ tinh trong việc theo dõi biến động rừng hàng quý, góp phần nâng cao tính chính xác trong xác định diện tích rừng được chi trả.
Tăng cường tháo gỡ tồn đọng về hồ sơ giao đất, giao rừng: Một trong những tồn tại lớn trong công tác chi trả DVMTR thời gian qua là tình trạng chồng lấn, tranh chấp hoặc thiếu hồ sơ giao đất, giao rừng, sai khác thông tin chủ rừng… tại một số địa bàn. Trong năm 2025, đầu năm 2026 Quỹ đã tham mưu cho Sở Nông nghiệp và Môi trường kế hoạch phối hợp với các địa phương, cơ quan kiểm lâm và các đơn vị liên quan để làm việc tháo gỡ những khó khăn vướng mắc trong công tác chi trả DVMTR tại các xã, phường: Na Sang, Pu Nhi, Na Son, Nà Tấu, Mường Phăng, Núa Ngam, Sáng Nhè, Si Pa Phìn, Thanh Nưa, Mường Luân, Xa Dung, Phình Giàng và Phường Điện Biên Phủ, qua đó nhiều chủ rừng còn sai khác đã từng bước hoàn thiện hồ sơ để đủ điều kiện chi trả. So với năm 2024 và các năm trước, số hồ sơ tồn đọng giảm đáng kể, từ hơn 1.200 chủ rừng chưa chi trả được từ năm 2024 trở về trước đến nay chỉ còn hơn 300 chủ rừng, góp phần hạn chế tình trạng tồn đọng tiền chi trả DVMTR của chủ rừng tại Quỹ kéo dài nhiều năm.
Làm việc với UBND xã Phình Giàng để giải quyết khó khăn, vướng mắc trong thực hiện chính sách chi trả DVMTR.
Đẩy mạnh chi trả qua tài khoản ngân hàng: Năm 2025 ghi nhận bước chuyển mạnh trong thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt. Nếu năm 2024 tỷ lệ chi trả qua tài khoản mới đạt khoảng 90% số chủ rừng thì đến nay tỷ lệ này đã tăng lên khoảng 94%. Ngay từ đầu năm 2026 đến nay, Quỹ đã phối hợp với các ngân hàng thương mại và chính quyền địa phương tổ chức nhiều đợt hỗ trợ người dân và đã mở 1.144 tài khoản ngay tại cơ sở, đặc biệt tại các xã vùng sâu, vùng xa. Việc chi trả qua tài khoản giúp giảm thời gian, chi phí tổ chức chi trả, đồng thời bảo đảm công khai, minh bạch và an toàn nguồn tiền.
Điều tiết nguồn tiền để bảo đảm công bằng trong chi trả DVMTR: Nhằm bảo đảm hài hòa quyền lợi giữa các lưu vực và khu vực có đơn giá chi trả thấp. Năm 2026, Quỹ đã tham mưu điều tiết 43,034 tỷ đồng tiền dịch vụ môi trường rừng đối với số tiền tồn chưa chi trả, chưa xác định đối tượng nhận các năm trước và năm 2025, tiền dư từ nguồn chưa xác định đối tượng chi giai đoạn 2011 - 2014 (nguồn 29 tỷ đồng), tăng 2,066 tỷ đồng so với tổng số tiền điều tiết năm 2024 (số tiền điều tiết năm 2024: 40,968 tỷ đồng), để bổ sung chi trả cho các diện tích có mức chi trả thấp năm 2025 trên địa bàn tỉnh. Đây là giải pháp quan trọng giúp giảm chênh lệch đơn giá giữa các lưu vực, tạo động lực để người dân tiếp tục gắn bó với công tác bảo vệ rừng.
Chủ động rà soát lại lưu vực, hoàn thiện cơ sở dữ liệu phù hợp mô hình chính quyền địa phương 02 cấp: Thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính, vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp và điều chỉnh địa giới hành chính trên địa bàn tỉnh, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng đang tập trung rà soát lại ranh giới và diện tích rừng các lưu vực nội tỉnh trên địa bàn tỉnh Điện Biên làm cơ sở thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, nhằm bảo đảm việc chi trả đúng đối tượng, đúng diện tích và sát với thực tế quản lý rừng hiện nay. Đây là giải pháp quan trọng nhằm đánh giá phù hợp hơn khả năng cung ứng dịch vụ môi trường rừng, bảo đảm việc chi trả DVMTR đúng thực tế, đối tượng và đảm bảo quy định. Việc cập nhật, chuẩn hóa dữ liệu theo địa giới hành chính phù hợp với chính quyền 02 cấp góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, theo dõi diện tích rừng cung ứng thuộc các lưu vực rà soát lại, giúp thúc đẩy bảo vệ rừng, tạo thuận lợi trong công tác kiểm tra, giám sát và tổ chức chi trả DVMTR tại cơ sở.
Xây dựng Đề án chi trả DVMTR, tạo nguồn lực bền vững cho bảo vệ rừng: Bên cạnh việc nâng cao hiệu quả quản lý và chi trả nguồn tiền hiện có, Quỹ đang triển khai nhiệm vụ “Xây dựng đề án chi trả DVMTR áp dụng đối với các cơ sở sản xuất công nghiệp có sử dụng nước từ nguồn nước; các cơ sở nuôi trồng thuỷ sản và các tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí phải chi trả tiền DVMTR trên địa bàn tỉnh Điện Biên”. Việc triển khai xây dựng đề án có ý nghĩa quan trọng trong việc mở rộng đối tượng sử dụng dịch vụ môi trường rừng phải thực hiện nghĩa vụ chi trả theo quy định, qua đó bổ sung thêm nguồn tài chính bền vững cho công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng trên địa bàn tỉnh. Khi Đề án được triển khai, nguồn thu DVMTR của tỉnh dự kiến sẽ được bổ sung đáng kể, góp phần nâng cao mức chi trả cho các chủ rừng, đặc biệt tại những khu vực có đơn giá thấp hoặc còn nhiều khó khăn. Đây cũng là cơ sở quan trọng để tỉnh Điện Biên từng bước hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính lâm nghiệp theo hướng đa dạng nguồn thu, tăng tính chủ động trong thực hiện chính sách chi trả DVMTR, phù hợp với định hướng chuyển đổi số, quản lý rừng bền vững và phát triển kinh tế xanh hiện nay.
Tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng tiền DVMTR: Công tác kiểm tra, giám sát tiếp tục được chú trọng, đầu năm 2026 Quỹ đã tổ chức các cuộc kiểm tra việc quản lý, sử dụng tiền DVMTR tại nhiều đơn vị như Ban Quản lý Khu dự trữ TN Mường Nhé, Ban Quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng, các đồn biên phòng, UBND xã được giao trách nhiệm quản lý rừng, chủ rừng là cộng đồng dân cư thôn, bản. Các cuộc kiểm tra tập trung đánh giá việc quản lý sử dụng tiền và hiệu quả của nguồn tiền DVMTR trong công tác quản lý, bảo vệ rừng.
Nâng cao năng lực cho chủ rừng: Song song với công tác chi trả, Quỹ tiếp tục tổ chức các lớp tập huấn nghiệp vụ cho chủ rừng, cộng đồng dân cư, UBND xã được giao trách nhiệm quản lý rừng và các đơn vị liên quan. Trong năm 2025 và 5 tháng đầu năm 2026 đã tổ chức 19 lớp tập huấn trên địa bàn tỉnh với 749 học tham gia. Các nội dung tập huấn tập trung vào: Bồi dưỡng kiến thức về xây dựng phương án quản lý rừng bền vững và xây dựng quy chế quản lý, sử dụng tiền DVMTR; nâng cao năng lực cho chủ rừng là cộng đồng thôn, bản thực hiện chi trả dịch vụ môi trường rừng; quản lý, sử dụng tiền DVMTR, cập nhật quy định mới, hướng dẫn quản lý hồ sơ và ứng dụng công nghệ trong theo dõi, xác định diện tích rừng có cung ứng.
Tập huấn nâng cao năng lực cho chủ rừng là cộng đồng bản, tổ dân phố thực hiện chi trả dịch vụ môi trường năm 2026 trên địa bàn phường Mường Lay.
Công khai, minh bạch thông tin chi trả: Một trong những điểm nổi bật trong thanh toán tiền chi trả DVMTR năm 2025 cho các chủ rừng trên toàn tỉnh là việc Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng công khai toàn diện dữ liệu chi trả DVMTR trên trang thông tin điện tử của Quỹ, thông qua mã QR, nhóm Zalo chủ rừng và niêm yết công khai tại trụ sở UBND cấp xã, nhà văn hóa bản. Các thông tin như diện tích được chi trả, đơn giá, số tiền thanh toán và danh sách chủ rừng nhận tiền đều được công khai để người dân theo dõi, giám sát. So với chi trả các năm trước, phạm vi công khai rộng hơn, hình thức tiếp cận thông tin đa dạng hơn và mức độ minh bạch được nâng lên rõ rệt.
Hướng tới quản lý DVMTR hiện đại và bền vững: Việc triển khai đồng bộ các giải pháp từ hoàn thiện dữ liệu nền, đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường giám sát đến công khai minh bạch thông tin đã góp phần nâng cao hiệu quả công tác chi trả DVMTR trên địa bàn tỉnh Điện Biên. Trong thời gian tới, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Điện Biên sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành, địa phương và chủ rừng nhằm nâng cao chất lượng quản lý diện tích rừng có cung ứng, bảo đảm nguồn tiền DVMTR được chi trả đúng đối tượng, đúng diện tích, kịp thời và minh bạch, góp phần bảo vệ và phát triển bền vững tài nguyên rừng của tỉnh, gắn với đời sống người dân vùng rừng.