Trong những năm qua, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) đã và đang khẳng định vai trò quan trọng trong công tác bảo vệ, phát triển rừng; đồng thời tạo nguồn thu ổn định, góp phần cải thiện sinh kế cho người dân. Để nguồn tiền DVMTR được quản lý, sử dụng đúng mục đích, phát huy hiệu quả thiết thực, công tác kiểm tra, giám sát đối với các chủ rừng, đặc biệt là chủ rừng là tổ chức và tổ chức khác, ngày càng được Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Điện Biên chú trọng triển khai đồng bộ, quyết liệt.
Thực hiện kế hoạch kiểm tra, giám sát năm 2026, Quỹ đã tổ chức kiểm tra việc thực hiện chi trả DVMTR năm 2024 tại Ban Quản lý Khu dự trữ thiên nhiên Mường Nhé và Đồn Biên phòng Sen Thượng. Qua kiểm tra cho thấy, các chủ rừng cơ bản đã nghiêm túc triển khai thực hiện theo đúng quy định của pháp luật; công tác tiếp nhận, quản lý và sử dụng tiền DVMTR từng bước đi vào nền nếp, đảm bảo công khai, minh bạch.
Đồng chí Diệp Văn Chính – Giám đốc Ban Quản lý Khu dự trữ thiên nhiên Mường Nhé báo cáo tình hình tổ chức thực hiện chi trả DVMTR tại đơn vị.
Tại Ban Quản lý Khu dự trữ thiên nhiên Mường Nhé, việc tổ chức thực hiện chi trả DVMTR được triển khai ngay sau khi có thông báo của Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng về quyết định phê duyệt thu, chi hàng năm; tổ chức từng bước từ khâu xây dựng kế hoạch, dự toán đến tổ chức thực hiện. Đơn vị đã thực hiện khoán bảo vệ rừng với tổng diện tích trên 25.018,6 ha cho 39 tổ chức, bao gồm 28 cộng đồng, 01 nhóm hộ, 09 Ban Chỉ huy Quân sự xã, các Đồn Biên phòng và 02 nhóm lực lượng Công an. Công tác ký kết hợp đồng, nghiệm thu và thanh lý hợp đồng được thực hiện cơ bản đảm bảo theo quy định. Hoạt động tuần tra, bảo vệ rừng được duy trì thường xuyên với 754 lượt tuần tra trong năm, qua đó phát hiện 08 vụ vi phạm và kịp thời lập hồ sơ xử lý theo quy định.
Đoàn kiểm tra trực tiếp làm việc với cộng đồng bản Tá Miếu, xã Sín Thầu để nắm bắt tình hình thực hiện nhận khoán bảo vệ rừng từ Ban Quản lý Khu dự trữ thiên nhiên Mường Nhé
Việc chi trả tiền DVMTR tại các cộng đồng nhận khoán được thực hiện tương đối minh bạch, đúng đối tượng. Điển hình tại buổi làm việc trực tiếp với cộng đồng bản Tá Miếu, xã Sín Thầu, trong năm 2024 đã nhận tổng số tiền hơn 729 triệu đồng. Trong đó, số tiền chi trả trực tiếp cho các hộ nhận khoán theo công tuần tra bảo vệ rừng là gần 700 triệu đồng; chi hỗ trợ cho Ban quản lý, Ban kiểm soát cộng đồng là hơn 26 triệu đồng; phần còn lại được sử dụng cho các hoạt động chung như hội họp, mua sắm công cụ phục vụ tuần tra. Toàn bộ quá trình phân chia đều được thông qua họp dân, lập biên bản và có đầy đủ chữ ký xác nhận, thể hiện rõ tính công khai, dân chủ, tạo sự đồng thuận cao trong cộng đồng.
Đồn Biên phòng Sen Thượng báo cáo kết quả thực hiện chi trả DVMTR.
Đối với Đồn Biên phòng Sen Thượng, với vai trò trực tiếp quản lý diện tích rừng được giao, đơn vị đã chủ động xây dựng kế hoạch và tổ chức lực lượng tuần tra bảo vệ rừng với 430 lượt tuần tra trong năm, không để xảy ra vụ vi phạm nào phải xử lý. Nguồn tiền DVMTR được sử dụng đúng mục đích, tập trung phục vụ công tác tuần tra, bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng; các khoản chi đều được lập danh sách, có đầy đủ chứng từ và chữ ký nhận tiền theo quy định.
Từ thực tế kiểm tra cho thấy, công tác quản lý, sử dụng tiền DVMTR của các chủ rừng là tổ chức và tổ chức khác đã có nhiều chuyển biến tích cực. Các đơn vị đã chủ động xây dựng kế hoạch, thành lập các tổ, đội tuần tra chuyên trách; đồng thời chú trọng công khai, minh bạch tài chính. Những chuyển biến này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn tiền mà còn tăng cường trách nhiệm của các bên liên quan trong công tác quản lý, bảo vệ rừng.
Tuy nhiên, qua kiểm tra cũng cho thấy vẫn còn một số tồn tại cần khắc phục. Cụ thể, công tác theo dõi, ghi chép sổ sách, đặc biệt là sổ theo dõi thu – chi tiền nhập xuất xăng cho đội tuần tra chưa đầy đủ. Mặc dù chưa ảnh hưởng lớn đến kết quả chung, song nếu không được chấn chỉnh kịp thời sẽ làm giảm tính minh bạch và hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn tiền DVMTR. Trên cơ sở đó, đoàn công tác đã kịp thời nhắc nhở và đề nghị đơn vị hoàn thiện đầy đủ hồ sơ, chứng từ theo quy định.
Từ kết quả kiểm tra có thể thấy, việc tăng cường công tác kiểm tra, giám sát đóng vai trò hết sức quan trọng trong nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách chi trả DVMTR. Thông qua kiểm tra, các tồn tại được phát hiện và chấn chỉnh kịp thời, đồng thời góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các chủ rừng trong quản lý, sử dụng nguồn tiền chi trả DVMTR.
Thời gian tới, các chủ rừng là tổ chức và tổ chức khác cần tiếp tục thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát nội bộ; hoàn thiện hệ thống hồ sơ, sổ sách theo quy định; đảm bảo việc ký kết, nghiệm thu, thanh lý hợp đồng khoán bảo vệ rừng đúng thời gian. Đồng thời, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, cập nhật kịp thời các thông tin liên quan đến chi trả DVMTR nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả điều hành.
Việc duy trì thường xuyên, có hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát không chỉ giúp sử dụng đúng, đủ, minh bạch nguồn tiền DVMTR mà còn góp phần nâng cao chất lượng quản lý, bảo vệ rừng, tạo nền tảng vững chắc để công tác chi trả DVMTR tiếp tục phát huy hiệu quả. Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh sẽ tiếp tục tổ chức các đợt kiểm tra, giám sát việc thực hiện chi trả DVMTR đối với các chủ rừng trên địa bàn tỉnh, qua đó kịp thời phát hiện, xử lý các tồn tại, nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn tiền, góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ bảo vệ và phát triển rừng bền vững.