Trong lộ trình hiện đại hóa số liệu chi trả, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng (QBVPTR) tỉnh Điện Biên đang tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số vào nhiệm vụ chuyên môn. Việc kết hợp giữa kinh nghiệm thực địa và việc ứng dụng phần mềm chuyên dụng đã giúp việc theo dõi, rà soát biến động rừng chưa đủ điều kiện chi trả kịp thời, chính xác đến từng lô rừng, đồng thời mở ra cơ hội tiến vào thị trường Carbon đầy tiềm năng.
Diện tích rừng có cung ứng DVMTR tại hồ Pá Khoang, tỉnh Điện Biên.
Tỉnh Điện Biên, nơi đầu nguồn của các con sông lớn như: Sông Đà, Sông Mã, Sông Mê Kông, không chỉ là kho tàng đa dạng sinh học với trên 873 loài thực vật và hàng trăm loài động vật quý hiếm; với diện tích rừng cung ứng DVMTR vô cùng lớn và địa hình hiểm trở, Điện Biên đã sớm nhận thấy việc ứng dụng khoa học, công nghệ là giải pháp duy nhất để thực hiện tốt công tác theo dõi, quản lý diện tích rừng được chi trả DVMTR. QBVPTR tỉnh Điện Biên đã triển khai và từng bước ứng dụng hiệu quả công nghệ xác định ranh giới lưu vực cho các nhà máy nước trên địa bàn. Việc sử dụng máy GPS, ảnh viễn thám, các phần mềm chuyên dụng (Qgis, Mapinfo,...) đã giúp cán bộ kỹ thuật của đơn vị rà soát, phát hiện và khoanh vẽ chính xác các vị trí rừng nghi ngờ biến động, từ đó điều chỉnh kế hoạch kiểm tra thực địa một cách khoa học.
Để xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ từ hơn 412.000 ha rừng trên toàn tỉnh, QBVPTR Điện Biên đã triển khai ứng dụng phần mềm chuyên dụng V5PFES/Q5PFES là công cụ để xây dựng hệ thống bản đồ chi trả DVMTR (hiện Quỹ đang hoàn thiện), giúp tác nghiệp, quản lý, theo dõi diện tích rừng chi trả DVMTR trên địa bàn tỉnh. Đây không đơn thuần là một phần mềm thống kê, mà là một hệ thống quản trị thông minh, hiệu quả, chuyên dụng trong chi trả DVMTR, cho phép thiết lập hồ sơ quản lý rừng chi tiết đến từng lô rừng gắn với tên chủ quản lý cụ thể. Các thông tin về tiểu khu, khoảnh, trạng thái rừng, diện tích và hệ số K được tích hợp đồng bộ, giúp loại bỏ các sai sót thủ công và giúp tự động xuất biểu diện tích rừng được chi trả DVMTR theo mẫu quy định. Đồng thời, hệ thống cũng giúp các cán bộ kỹ thuật khi đi hiện trường có thể sử dụng ứng dụng GeoPfes trên điện thoại thông minh để kiểm tra trực tiếp các diện tích nghi ngờ biến động trên nền ảnh vệ tinh. Dữ liệu sau đó được đồng bộ ngược lại hệ thống để quản lý, cập nhật đúng thực trạng, giúp rút ngắn thời gian rà soát tại thực địa và xử lý thủ công trước đây.
Việc nâng cấp hạ tầng mạng và thiết bị phần cứng đồng bộ với phần mềm đã tạo nên một "hệ sinh thái số" vững chắc cho Quỹ. Đây chính là nền tảng để QBVPTR Điện Biên thực hiện giải ngân hơn 165 tỷ đồng tiền DVMTR năm 2024 một cách an toàn và chính xác.
Lãnh đạo đơn vị tham gia hội thảo tham vấn chính sách về Tín chỉ Carbon (REDD+) do Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm tổ chức tại tỉnh Thái Nguyên.
Quỹ Bảo vệ và PTR tỉnh Điện Biên không dừng lại ở DVMTR truyền thống. Trong định hướng nhiệm vụ, giai đoạn 2026-2030, khi các quy định về hưởng lợi từ Carbon rừng được ban hành và giao cho Quỹ, khi đó Quỹ sẽ chủ động nghiên cứu, tiến tới tích hợp dữ liệu về tín chỉ Carbon vào hệ thống bản đồ số hóa chi trả DVMTR của Quỹ.
Tín chỉ Carbon (REDD+) được kỳ vọng sẽ là nguồn lực tài chính mới, bổ trợ cho tiền DVMTR để nâng cao thu nhập cho chủ rừng. Khi được giao nhiệm vụ, QBVPTR tỉnh sẽ thực hiện hiệu chỉnh và hợp nhất vào dữ liệu chi trả DVMTR hiện tại (khi hệ thống được vận hành tốt) với kết quả kiểm kê rừng và quy hoạch 3 loại rừng.
Việc này giúp tỉnh Điện Biên sẵn sàng tham gia vào các thỏa thuận chi trả giảm phát thải khí nhà kính và các cơ chế thị trường Carbon quốc tế trong tương lai gần. Đây là bước đi mang tính thời đại, chuyển từ quản lý diện tích rừng sang quản lý giá trị hệ sinh thái rừng.
Để hiện thực hóa những mục tiêu trên, ông Trần Khoa Phương, Phó phòng Kế hoạch - Kỹ thuật cho biết, trong thời gian tới Phòng chuyên môn sẽ tham mưu cho Ban giám đốc Quỹ tập trung vào các nhóm nhiệm vụ sau:
Phối hợp với tư vấn hoàn tất hệ thống bản đồ số về chi trả DVMTR theo hành chính mới: Phấn đấu đến hết Quý I/2026 hoàn thành bộ bản đồ chi trả DVMTR cho 45 xã, phường mới sau sáp nhập (sau khi được cấp thẩm quyền phê duyệt kết quả).
Đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt: Tiếp tục phối hợp với ngân hàng, các địa phương và chủ rừng chưa có tài khoản, để phấn đấu nâng tỷ lệ chủ rừng có tài khoản lên trên 93%.
Nâng cao năng lực số cho cộng đồng: Thời gian tới, Quỹ sẽ tổ chức các đợt tập huấn, hướng dẫn cho chủ rừng về sử dụng phần mềm ứng dụng để phục vụ theo dõi, quản lý rừng có cung ứng DVMTR cho trên 30 cộng đồng dân cư tiêu biểu và các chủ rừng tổ chức.
Sử dụng hiệu quả nguồn thu 267 tỷ đồng: Chú trọng chi trả kịp thời nguồn kinh phí chi trả DVMTR theo Kế hoạch chi năm 2026 cho các chủ rừng trên địa bàn toàn tỉnh để làm "điểm tựa" sinh kế, gắn lợi ích kinh tế với trách nhiệm bảo vệ rừng bền vững.
Sự kết hợp giữa khát vọng quản lý, bảo vệ rừng có cung ứng DVMTR và sức mạnh công nghệ, cùng với nguồn tiền chi trả dịch vụ môi trường rừng hàng năm đang giúp Điện Biên giữ vững màu xanh đại ngàn, tạo dựng một tương lai thịnh vượng và bền vững cho mảnh đất lịch sử.