Thời gian qua, việc triển khai thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) trên địa bàn tỉnh Điện Biên đã đem lại những hiệu quả tích cực. Được các cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương quan tâm và đánh giá cao trong việc huy động các nguồn lực phục vụ công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng. Quỹ bảo vệ và phát triển rừng (BVPTR) tỉnh đã thực hiện việc chi trả DVMTR cho các chủ rừng theo đúng quy định, đối tượng và đảm bảo công khai, minh bạch, góp phần làm tốt công tác bảo vệ và phát triển rừng trên địa bàn tỉnh. Chính sách chi trả DVMTR mang lại nguồn thu nhập cho người dân, góp phần cải thiện đời sống nên đã nhận được sự đồng thuận, hưởng ứng nhiệt tình của nhân dân trong tỉnh.
Người dân xã Thanh Minh (TP. Điện Biên Phủ) được hướng dẫn chi trả DVMTR qua tài khoản ngân hàng.
Chi trả DVMTR là chính sách đúng đắn, thực hiện chủ trương xã hội hóa công tác bảo vệ, phát triển rừng. Sau 12 năm thành lập, Quỹ BVPTR tỉnh Điện Biên đã từng bước đi vào hoạt động ổn định và thu được những kết quả tích cực. Bộ máy của Quỹ luôn được kiện toàn, đáp ứng nhu cầu nhiệm vụ được giao.
Theo số liệu thống kê, tính đến ngày 23/9/2024, tiền DVMTR trên địa bàn tỉnh có tổng thu là 65,530 tỷ đồng (đạt 25% kế hoạch). Tổng chi là 143,808 tỷ đồng (gồm cả số kết dư năm 2023 chuyển sang), trong đó, có 134,958 tỉ đồng chi trả cho chủ rừng. Kết quả thanh toán tiền DVMTR năm 2023 cho chủ rừng đạt 104,2% so với kế hoạch, đạt 97,7% so với nguồn tiền giải ngân. Tiền trồng rừng thay thế tổng thu 2,799 tỷ đồng, tổng chi 1,836 tỷ đồng. Tổng diện tích rừng có cung ứng của tỉnh năm 2023 là 423.129,17ha. Diện tích rừng được chi trả DVMTR năm 2023 là 316.359 ha (74,77% diện tích rừng toàn tỉnh). Hiện tại Quỹ đang tiến hành rà soát xác định diện tích rừng tạm ứng năm 2024.
Trong 2 năm (2023, 2024), đã có 5.024 chủ rừng trên địa bàn tỉnh được chi trả DVMTR với số tiền 134,958 tỉ đồng. Trong đó, 5 chủ rừng là tổ chức; 45 UBND xã được Nhà nước giao trách nhiệm quản lý rừng; 3.960 hộ gia đình, cá nhân, nhóm hộ; 1.009 cộng đồng, 5 tổ chức khác. Đây là nguồn lực vô cùng quan trọng để đẩy mạnh xã hội hóa công tác bảo vệ và phát triển rừng, giúp các chủ rừng mua sắm trang thiết bị bảo vệ rừng, trả công cho tổ tuần tra, bảo vệ rừng; giúp các hộ dân vay vốn phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo. Nhờ làm tốt chính sách chi trả DVMTR, tình hình an ninh rừng trên địa bàn chi trả DVMTR tiếp tục ổn định, không có tụ điểm, điểm nóng về vi phạm an ninh rừng, công tác phòng cháy chữa cháy rừng cũng được thực hiện đồng bộ, hiệu quả. Tình hình vi phạm các quy định về phòng chống cháy rừng vẫn còn xảy ra. Tuy nhiên, diện tích thiệt hại không nhiều.
Để tăng cường tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức cho người dân, Quỹ đã ký kết hợp đồng với các đơn vị truyền thông tuyên truyền về chính sách chi trả DVMTR. Cụ thể, từ đầu năm 2024, Quỹ đã phối hợp với Đài Phát thanh và Truyền hình tỉnh xây dựng 16 số trên sóng Truyền hình và Phát thanh; phối hợp với Trung tâm Thông tin - Hội nghị tỉnh, các cơ quan thông tấn, báo chí Trung ương và địa phương xây dựng 35 bài, 29 tin. Đăng 43 tin, 8 bài trên trang Thông tin điện tử của Quỹ, thường xuyên đăng các video, bài viết tuyên truyền về chính sách chi trả DVMTR, các hoạt động của Quỹ lên các trang mạng xã hội.
Bên cạnh đó, Quỹ đã cấp phát 102 sổ tay chi trả, 118 sổ tay tuần tra bảo vệ rừng cung ứng DVMTR cho các chủ rừng trên địa bàn tỉnh, 95 bìa đựng hồ sơ, 53 bình giữ nhiệt, 129 thùng phân loại rác cho các trường THCS yên địa bàn huyện Mường Ảng, trường tiểu học xã Xuân Lao, UBND xã Xuân Lao và các đơn vị có liên quan.
Đồng thời, tổ chức 2 lớp tập huấn chuyên môn cho viên chức, người lao động Ban điều hành Quỹ và các đơn vị liên quan về các nội dung: chuyển đổi dữ liệu bản đồ từ phần mềm Microstation V8I sang phần mềm Mapinfo, cập nhật trường dữ liệu trong bản đồ Mapinfo; sử dụng công cụ Q5PFES trong xây dựng bản đồ chi trả DVMTR; hướng dẫn cách chụp và xử lý ảnh Flycam trong việc rà soát, xác định diện tích rừng cung ứng DVMTR. Tập huấn nâng cao năng lực cho các chủ rừng là cộng đồng thôn, bản thực hiện chính sách chi trả DVMTR theo Luật Lâm nghiệp, Nghị định số 156/2018/NĐ-CP; Hướng dẫn quản lý, sử dụng tiền DVMTR; ghi chép sổ tay chi trả DVMTR, sổ tay tuần tra bảo vệ rừng cung ứng DVMTR cho chủ rừng trên địa bàn các huyện Tủa Chùa, Điện Biên, Điện Biên Đông với 549 học viên tham gia.
Tổ chức 4 đợt kiểm tra, giám sát cán bộ Ban điều hành Quỹ thực hiện nhiệm vụ chuyên môn về: kiểm tra, xác định diện tích rừng cung ứng DVMTR; tổ chức tập huấn cho các chủ rừng là cộng đồng thôn, bản tại các huyện Tủa Chùa, Điện Biên và Điện Biên Đông; các biện pháp kỹ thuật lâm sinh trồng rừng thay thế năm thứ nhất của Ban quản lý rừng phòng hộ huyện Tuần Giáo và Ban quản lý khu dự trữ thiên nhiên Mường Nhé.
Quỹ tiếp tục đôn đốc, hỗ trợ các chủ rừng mở tài khoản Ngân hàng để nhận tiền chi trả DVMTR trên địa bàn toàn tỉnh, tổng số tài khoản đã mở tính đến ngày cuối tháng 9/2024 là 4.482/5024 chủ rừng (đạt 89%). Thực hiện chi trả tiền DVMTR nguồn tiền năm 2023 qua tài khoản Ngân hàng, giao dịch thanh toán điện tử cho 3.976 chủ rừng với số tiền 127,093 tỷ đồng. Chi trả qua tài khoản đạt 100% so với tổng số tiền DVMTR đã chi trả. Việc chi trả qua tài khoản Ngân hàng đảm bảo an toàn, công khai, minh bạch, tiết kiệm nhân lực, thời gian và chi phí, giảm thiểu sử dụng tiền mặt và phù hợp với xu thế hiện nay là thanh toán không dùng tiền mặt.
Có thể thấy, hoạt động của Quỹ BVPTR tỉnh Điện Biên đã góp phần tạo việc làm, cải thiện sinh kế, tăng thu nhập, nâng cao đời sống của đồng bào các dân tộc khu vực miền núi trong tỉnh. Thông qua chính sách chi trả DVMTR, nhận thức, ý thức của chủ rừng được nâng lên, người dân đã nhận thức được giá trị của rừng. Các hộ gia đình sử dụng tiền DVMTR để quản lý, bảo vệ, phát triển rừng, mua thêm cây giống trồng rừng và nâng cao đời sống cho gia đình, mua sắm vật dụng gia đình, trang thiết bị, dụng cụ phục vụ cho công tác quản lý, bảo vệ rừng.
Quỹ BVPTR tỉnh phối hợp với Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Tủa Chùa hướng dẫn các chủ rừng làm thủ tục mở tài khoản Ngân hàng để thuận lợi cho công tác nhận tiền chi trả DVMTR.
Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, trên địa bàn tỉnh vẫn còn một số chủ rừng chưa chi trả được tiền DVMTR do giữa Quyết định với bản đồ giao đất, giao rừng, thông tin chủ rừng còn một số điểm sai khác và còn thiếu; chưa bàn giao Quyết định bản đồ giao đất, giao rừng về Quỹ; chủ rừng tranh chấp, chồng lấn diện tích; chủ rừng chưa mở tài khoản nhận tiền; đơn giá chi trả giữa các lưu vực có cung ứng DVMTR trên địa bàn tỉnh không đồng đều, còn có sự chênh lệch lớn giữa lưu vực sông Đà và sông Mã; giữa các nhà máy thủy điện nội tỉnh…
Theo đồng chí Trần Xuân Tâm - Phó Giám đốc Quỹ BVPTR tỉnh, thời gian tới, Quỹ sẽ tiếp tục chi trả tiền DVMTR cho chủ rừng mới mở tài khoản, đủ điều kiện từ các năm trước và tạm ứng tiền chi trả tiền DVMTR năm 2024 cho các chủ rừng lưu vực sông Đà. Đối với chủ rừng đủ điều kiện chi trả nhưng chưa mở tài khoản, tham mưu chi trả bằng tiền mặt và ký kết hợp đồng với Bưu điện tỉnh để chi trả tiền DVMTR thông qua hệ thống Bưu điện. Đồng thời, Quỹ phối hợp với Chi cục Kiểm lâm, Hạt Kiểm lâm và UBND các huyện, thị xã, thành phố rà soát xác định diện tích rừng cung ứng DVMTR tạm ứng năm 2024 lưu vực sông Đà cho các chủ rừng. Bên cạnh đó, phối hợp với các đơn vị truyền thông tuyên truyền về chính sách chi trả DVMTR trong năm. Tiếp tục đôn đốc, hướng dẫn các chủ rừng mở tài khoản ngân hàng để nhận tiền chi trả DVMTR. Đôn đốc các đơn vị sử dụng DVMTR kê khai, nộp tiền chi trả DVMTR về Quỹ theo quy định.