Một mô hình sinh kế gắn với rừng tiêu biểu thường được nhắc đến tại huyện Ðiện Biên là phát triển rừng cộng đồng của Hội Người cao tuổi (NCT) khu vực Hạ Thanh, xã Thanh Nưa. Tổ hưu trí liên bản xã Thanh Nưa nhận giao khoán đất đồi, hưởng ứng khuyến khích trồng cây gây rừng từ năm 1994. Ðến năm 2009, Hội NCT khu vực Hạ Thanh chính thức được UBND huyện giao 42,7ha đất lâm nghiệp gắn với giao rừng, thời hạn 50 năm. Mục đích để xây dựng và phát triển sản xuất, kinh doanh lâm sản và kết hợp phòng hộ môi trường, cân bằng sinh thái. Ông Lò Văn Chum, Chi hội trưởng Hội NCT khu vực Hạ Thanh, cho biết: “Sau khi được giao rừng, Hội đã thành lập Câu lạc bộ (CLB) Quản lý, bảo vệ rừng khu vực Hạ Thanh, xây dựng phương án phòng cháy, chữa cháy rừng hàng năm. Các chi hội xây dựng quy ước, hương ước liên quan đến quản lý, bảo vệ rừng. Câu lạc bộ chia làm 6 tổ (60 hội viên), mỗi tổ chịu trách nhiệm đi tuần tra rừng trong 1 tháng và được Hội chi hỗ trợ 400.000 đồng/năm. Nhờ vậy trên diện tích được giao của Hội chưa xảy ra cháy rừng hay vụ chặt phá rừng trái pháp luật nào”. CLB đã gây trồng được 12ha rừng gỗ keo và gỗ mỡ. Hưởng lợi từ đó, nhiều hộ thành viên nghèo được lấy gỗ dựng nhà, đảm bảo nơi ở, ổn định cuộc sống. CLB cũng đã khai thác, xuất bán gỗ nhiều đợt. Khai thác lần đầu năm 2010 được số tiền 30 triệu đồng. Gần nhất, tháng 4/2019, CLB đã khai thác, bán 10m3 gỗ keo. Số tiền này, CLB duy trì hoạt động và lập quỹ, tạo nguồn vốn cho gần 50 lượt thành viên vay lãi suất thấp (mức vay tối đa 10 triệu/người) để phát triển kinh tế.

Còn tại xã Mường Pồn, mô hình trồng sa nhân tím dưới tán rừng bắt đầu triển khai từ tháng 9/2019. Từ nguồn vốn xây dựng nông thôn mới, Mường Pồn trồng thử nghiệm 3,3ha với 12 hộ. “Cơ quan chuyên môn đã đến kiểm tra, lấy mẫu đất xác định khu vực này có điều kiện tự nhiên phù hợp với cây sa nhân tím. Loại dược liệu có giá trị kinh tế cao, cho thu hoạch lâu dài, lại trồng dưới tán rừng góp phần tận dụng đất trống, bảo vệ rừng nên được chọn trồng thử nghiệm tại Mường Pồn” - ông Chào Anh Nguyên, Bí thư Ðảng ủy xã cho biết. Nhờ gần nguồn nước và là nơi không chăn thả gia súc nên sa nhân tím trồng tại rừng bản Lĩnh sinh trưởng, phát triển tốt, tỷ lệ sống gần như 100%. Anh Lường Văn Bình, Bí thư Chi bộ bản Lĩnh, một trong những hộ tham gia trồng sa nhân cho biết: “Ban đầu khi cán bộ xuống vận động trồng sa nhân, các hộ trong bản đều e ngại vì ở đây chưa trồng bao giờ, cũng không biết gì về loại cây này. Sau khi được tuyên truyền và tự tìm hiểu thêm, gia đình tôi đăng ký tham gia trồng thử nghiệm. Công ty giống cử cán bộ hỗ trợ sát sao từ khi chuẩn bị trồng đến giờ, thường xuyên đến hướng dẫn các hộ cách chăm sóc, bón phân, vun gốc định kỳ. Ðến nay thấy cây xanh tốt, phát triển mạnh. Trung bình cây đã cao ngang người, chỗ đất tốt cây cao quá đầu người. Vì thế ai nấy đều phấn khởi, đặt nhiều kỳ vọng”. Thấy được bước đầu cây phù hợp với địa bàn, đã có thêm 5 hộ đăng ký tham gia trồng sa nhân. Dự kiến việc mở rộng diện tích được triển khai trong năm nay với 2,9ha, từ nguồn vốn nông thôn mới. Ðược biết sa nhân trồng 3 năm có thể cho thu hoạch. Công ty Giống Tây Bắc cung cấp giống sa nhân tím cho dự án tại xã Mường Pồn đã đặt vấn đề sẽ kết nối công ty thu mua ổn định cho người dân. Các hộ trồng sa nhân càng thêm tin tưởng và yên tâm chăm sóc diện tích hiện có.

Huyện Ðiện Biên có gần 76.000ha đất có rừng. Vẫn còn nhiều mô hình sinh kế gắn với rừng tương tự được triển khai tại địa bàn. Ông Nguyễn Cương Quyết, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm huyện Ðiện Biên chia sẻ: Các mô hình sinh kế gắn với rừng giúp thay đổi tập quán sản xuất của người dân vùng cao, phát triển kinh tế, nâng cao chất lượng cuộc sống. Từ đó người dân gắn bó với rừng hơn, có ý thức chủ động bảo vệ rừng, tích cực tham gia phát hiện, tố giác các vụ việc vi phạm nếu có. Các tổ quản lý, bảo vệ rừng của cộng đồng thôn, bản cũng hoạt động hiệu quả hơn. Nhờ vậy công tác quản lý, bảo vệ rừng đối với lực lượng kiểm lâm đỡ phần áp lực.